Abstract
อินทผลัม (Phoenix dactilyfera L.: Arecaceae) เป็นพืชชนิดแยกดอก (dioecious plant) คือมีดอกต้นเพศผู้และดอกต้นเพศเมียอยู่คนละต้น ต้นเพศเมียเท่านั้นที่สามารถให้ผลผลิตได้ อินทผลัมมีผลผลิตตามธรรมชาติเพียงปีละครั้ง อย่างไรก็ตามพบว่ามีอินทผลัมบางต้นสามารถออกผลนอกฤดูกาล โดยไม่มีความแตกต่างกันทางสัณฐานวิทยา ผลอินทผลัมนอกฤดูดังกล่าวมีมูลค่าทางการตลาดเพิ่มขึ้นอย่างมีนัยสำคัญ ในการศึกษานี้สิ่งที่น่าสนใจคือต้นอินทผลัมเพศเมียที่ออกดอกนอกฤดูส่วนใหญ่มาจากการขยายพันธุ์แบบเพาะเลี้ยงเนื้อเยื่อ ในงานวิจัยนี้จึงเร่งพัฒนาเครื่องหมายทางพันธุกรรมเพื่อระบุต้นเพศเมียที่สามารถออกดอกนอกฤดูจากระบบการเพาะเลี้ยงเนื้อเยื่อ โดยใช้เทคนิค Random Amplification of Polymorphic DNA (RAPD) และพัฒนาเครื่องหมายแสดงลักษณะเฉพาะโดยวิธี Sequence Characterized Amplified Region (SCAR) marker จากการทดสอบด้วยไพรเมอร์ RAPD ทั้งหมด 160 ชนิด มีเพียงไพรเมอร์ OPN-02 ที่ให้รูปแบบดีเอ็นเอที่แตกต่างกันในต้นเพศเมียที่ออกดอกนอกฤดูเมื่อเปรียบเทียบกับต้นที่ออกดอกตามฤดูกาล จากนั้นทำการออกแบบไพรเมอร์ SCAR (FOFdpF และ FOFdpR) จากลำดับนิวคลีโอไทด์ของแถบดีเอ็นเอที่จำเพาะดังกล่าว พบว่าไพรเมอร์ SCAR สามารถเพิ่มปริมาณแถบดีเอ็นเอที่มีขนาด 517-bp เฉพาะในต้นเพศเมียที่ออกดอกนอกฤดู โดยมีอัตราความแม่นยำร้อยละ 60 การค้นพบนี้แสดงถึงศักยภาพของเทคโนโลยี SCAR marker ในการคัดเลือกต้นอินทผลัม นอกจากนั้นการวิเคราะห์ลำดับนิวคลีโอไทด์ของแถบดีเอ็นเอดังกล่าวพบว่ามีความคล้ายคลึงกับโปรตีน SET DOMAIN GROUP 40 ในพืช Arabidopsis ซึ่งมีความเกี่ยวข้องกับการควบคุมเวลาออกดอกโดยกลไกของอีพิเจเนติกส์ (Epigenetics) ทั้งนี้การควบคุมการออกดอกนอกฤดูของอินทผลัมยังคงต้องทำการศึกษาเพิ่มเติม……ดูเพิ่มเติม